VIỆT NAM - AUSTRALIA THÚC ĐẨY HỢP TÁC CHIẾN LƯỢC CÔNG NGHỆ CAO: BƯỚC ĐI ĐỘT PHÁ KIẾN TẠO "CHỦ QUYỀN AI" VÀ KINH TẾ BIỂN BỀN VỮNG

Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Australia, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã có cuộc làm việc song phương mang tính bước ngoặt với Thượng nghị sĩ Tim Ayres, Bộ trưởng Công nghiệp, Khoa học và Tài nguyên Australia. Cuộc gặp tập trung thảo luận sâu sắc về các định hướng chiến lược nhằm nâng tầm hợp tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số và trí tuệ nhân tạo (AI) giữa hai quốc gia. Sự kiện này mở ra chương mới trong quan hệ đối tác, dịch chuyển từ các đề tài hợp tác đơn lẻ sang việc xây dựng một hệ sinh thái nghiên cứu chung quy mô lớn và bền vững.

Hợp lực xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu chung và Quỹ tài trợ dài hạn

Nhằm cụ thể hóa các cam kết của Lãnh đạo cấp cao hai nước, Việt Nam đã đề xuất những định hướng hợp tác trọng tâm với Bộ Công nghiệp, Khoa học và Tài nguyên Australia (DISR) để khơi thông mạnh mẽ các nguồn lực công nghệ:

• Phát triển hệ sinh thái nghiên cứu quy mô lớn: Dịch chuyển trọng tâm hợp tác từ các đề tài nhỏ lẻ sang quy mô hệ sinh thái chung. Trọng tâm trước mắt là vận hành hiệu quả Trung tâm Công nghệ chiến lược chung giữa Đại học Công nghệ Sydney (UTS) và Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT).
• Bố trí nguồn kinh phí đối ứng: Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam cam kết bố trí nguồn vốn đối ứng ban đầu khoảng 3 triệu USD để đồng tài trợ cho 10 dự án nghiên cứu chung đã được phê duyệt giữa hai bên.
• Đề xuất thành lập Quỹ Nghiên cứu chung: Việt Nam đề xuất hai Chính phủ xem xét thiết lập Quỹ Nghiên cứu chung Việt Nam - Australia theo mô hình thành công mà Australia đã triển khai với một số đối tác quốc tế. Quỹ này sẽ đóng vai trò là cơ chế tài trợ tài chính bền vững, dài hạn cho cộng đồng các nhà khoa học của cả hai nước.

Khai thác công nghệ biển và giải quyết thách thức thích ứng khí hậu

Bên cạnh hạ tầng số, Việt Nam định hướng đẩy mạnh hợp tác toàn diện với Australia trong các lĩnh vực quốc gia này sở hữu thế mạnh vượt trội để phục vụ phát triển kinh tế xanh:

• Công nghệ biển: Đẩy mạnh chuyển giao và nghiên cứu chung trong lĩnh vực thăm dò đại dương, bảo vệ môi trường biển, ứng dụng công nghệ sinh học giống và phát triển thủy hải sản chất lượng cao nhằm phục vụ Chiến lược phát triển kinh tế biển bền vững của Việt Nam.
• Nông nghiệp thích ứng: Phía Australia bày tỏ sự đồng thuận và đánh giá rất cao cách tiếp cận của Việt Nam trong việc giải quyết các thách thức chung về an ninh lương thực, phát triển nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu và giải quyết vấn nạn xâm nhập mặn tại các vùng nguyên liệu trọng điểm.

Khẳng định tầm quan trọng của tư duy "Chủ quyền AI"

Một điểm nhấn đặc biệt trong cuộc hội đàm là việc phía Australia đánh giá cao tư duy và chiến lược của Việt Nam về việc xây dựng "chủ quyền AI". Bộ trưởng Tim Ayres nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực nghiên cứu tại các trường đại học, gắn kết chặt chẽ giữa hoạt động đào tạo nhân lực chất lượng cao với làm chủ công nghệ thực tế và chuyển giao tri thức.

Định hướng trong tương lai gần, hai Bộ thống nhất sẽ duy trì đối thoại thường xuyên, cùng phối hợp rà soát để xác định rõ các lĩnh vực công nghệ trọng điểm có sức lan tỏa lớn, từ đó ưu tiên tối đa các nguồn lực tài chính và kỹ thuật để triển khai thực hiện.