Ngoại giao khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đang trở thành một trụ cột quan trọng của nền ngoại giao phục vụ phát triển, giữ vai trò mở đường, kết nối và kiến tạo các điều kiện quốc tế thuận lợi để nâng cao năng lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Phát biểu tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 về định hướng đối ngoại phục vụ phát triển đất nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ: “Khoa học và công nghệ đang làm thay đổi phương thức sản xuất, quản trị và tương quan sức mạnh. Trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, hạ tầng số, năng lượng mới vừa mở ra cơ hội lớn, vừa tạo ra những rủi ro mới. Quốc gia làm chủ công nghệ, dữ liệu và nhân lực chất lượng cao sẽ có lợi thế; quốc gia chậm chuyển đổi có thể tụt lại xa hơn”.

Trong phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu: “Ngoại giao khoa học, công nghệ phải trở thành nhiệm vụ thường xuyên. Xây dựng mạng lưới đối tác công nghệ, kết nối viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và chuyên gia; theo dõi xu hướng, tiêu chuẩn, chính sách mới; đưa tri thức và công nghệ phù hợp về nước. Ngoại giao không chỉ tìm vốn mà còn phải tìm tri thức, người tài và cách làm hay”.

Tại Phiên họp “Ngoại giao khoa học - công nghệ góp phần kiến tạo năng lực phát triển quốc gia” trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung - Ủy viên Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhấn mạnh ngoại giao khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đang trở thành một trụ cột quan trọng của nền ngoại giao phục vụ phát triển, giữ vai trò mở đường, kết nối và kiến tạo các điều kiện quốc tế thuận lợi để nâng cao năng lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; thúc đẩy làm chủ công nghệ chiến lược, bảo đảm an ninh công nghệ và nâng cao vị thế quốc gia trong trật tự công nghệ mới.

Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu không chỉ là tìm kiếm thêm cơ hội hay ký kết thêm thỏa thuận, mà phải xác định rõ những bài toán phát triển của đất nước, lựa chọn đúng đối tác, đúng công nghệ và đúng phương thức hợp tác để biến các cam kết quốc tế thành năng lực nội sinh của nền kinh tế.

Về công tác ngoại giao khoa học công nghệ, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học Công nghệ Vũ Hải Quân cho rằng, trong thời gian tới, để làm chủ công nghệ chiến lược, chúng ta cần chuyển từ vị thế tiếp cận sang chủ động kiến tạo. Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị hợp tác với Bộ Ngoại giao, đặc biệt là với các cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài thực hiện 5 nhiệm vụ trọng tâm.

Đó là chủ động tham mưu kinh nghiệm quốc tế về chính sách khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Theo bộ trưởng, Việt Nam không thể trong một sớm, một chiều làm chủ toàn bộ các công nghệ nên việc tìm kiếm cơ hội hợp tác nghiên cứu với các đối tác quốc tế, đồng thời thúc đẩy chuyển giao công nghệ phải là nhiệm vụ chiến lược quan trọng.

Bên cạnh đó, Bộ Khoa học và Công nghệ mong muốn phối hợp với Bộ Ngoại giao xúc tiến tìm kiếm các đối tác chiến lược có nhu cầu đầu tư công nghệ tại Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ sâu (deep tech).

Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh mong muốn khơi thông nguồn vốn từ các quỹ đầu tư quốc tế, trong đó trọng tâm là tiếp cận và kêu gọi các quỹ đầu tư công nghệ thiết lập hoạt động tại Việt Nam. Đặc biệt, bộ trưởng xác định thu hút nhân tài khoa học công nghệ trên toàn cầu là nhiệm vụ quan trọng, trong đó Nhà nước không trực tiếp đứng ra tuyển dụng mà đóng vai trò kiến tạo cơ chế, trao quyền chủ động cho các viện nghiên cứu, trường đại học và mạng lưới doanh nghiệp trong việc thu hút, sử dụng nhân tài.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu rõ, trong giai đoạn phát triển mới, ngoại giao khoa học - công nghệ không chỉ dừng ở việc thiết lập quan hệ hợp tác mà cần chuyển sang tạo ra những kết quả cụ thể về chuyển giao công nghệ, thu hút đầu tư, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực tự chủ của quốc gia.