Kiến Tạo Lớp Xương Sống Niềm Tin Số: Đẩy Nhanh Hoàn Thiện Hệ Thống Truy Xuất Nguồn Gốc Quốc Gia Và Ứng Dụng Nền Tảng Blockchain

Truy xuất nguồn gốc (TXNG) sản phẩm không còn là sự lựa chọn tự nguyện mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để nông sản Việt Nam minh bạch hóa chuỗi giá trị và tiến quân vào các phân khúc cao cấp toàn cầu. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang khẩn trương đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật của Hệ thống TXNG quốc gia. Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ Blockchain làm lớp xương sống định danh số sẽ bảo đảm dữ liệu không thể can thiệp, ngăn chặn hiệu quả vấn nạn hàng giả, hàng nhái [Báo Nhân Dân/Cần xây dựng nền tảng quốc gia về blockchain truy xuất nguồn gốc].

Hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia: Quy mô đồng bộ diện rộng

Những nỗ lực xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật và số hóa thông tin đã ghi nhận những kết quả vô cùng thực chất:

• Độ phủ dữ liệu rộng lớn: Hệ thống đã cập nhật đầy đủ thông tin cho khoảng 18.000 sản phẩm thuộc 112 nhóm sản phẩm khác nhau. Mạng lưới ghi nhận sự tham gia của 26/34 tỉnh, thành phố được khảo sát, liên kết chặt chẽ 919 lô hàng, 547 nông hộ, 255 vùng trồng và 149 doanh nghiệp.
• Liên thông cơ sở dữ liệu chuyên ngành: Không xây dựng biệt lập, hệ thống tích hợp trực tiếp với 7 cơ sở dữ liệu chuyên ngành lớn của Bộ bao gồm: dữ liệu mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, chăn nuôi, chế biến thủy sản...
• Thí điểm thực tế thành công: Thí điểm xuất khẩu thành công hai container sầu riêng sang Trung Quốc qua cửa khẩu Hữu Nghị hoàn toàn bằng tem truy xuất điện tử, khẳng định sự sẵn sàng vận hành thực tế của hệ thống.

Blockchain giải quyết điểm nghẽn của dữ liệu phân mảnh

Trước đây, việc ứng dụng tem chống giả vật lý hay mã QR code tại địa phương còn mang tính cục bộ, phân mảnh và dễ bị làm giả. Sự ra đời của công nghệ Blockchain đã giải quyết triệt để vấn đề này:

• Bảo chứng tính toàn vẹn: Cấu trúc phân tán giúp loại bỏ điểm tập trung dễ bị tấn công, mọi thông tin sản xuất, thương mại được ghi nhận bởi các nút trong hệ thống và không thể sửa đổi tùy tiện.
• NDAchain và NDATrace: Nền tảng Blockchain quốc gia (NDAchain) và Nền tảng định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc hàng hóa (NDATrace) cung cấp cho mỗi sản phẩm một mã định danh duy nhất, bảo đảm bằng chứng lưu vết tự động.

Minh họa thực tế từ sự chuyển dịch tư duy của nông dân Phú Thọ.

Chất lượng gốc tại địa phương là yếu tố quyết định sự thành công của hệ thống số. Tại Phú Thọ, nông dân đã dịch chuyển mạnh mẽ từ "tư duy sản lượng" sang "tư duy giá trị", chuẩn hóa quy trình với hơn 400 ha rau VietGAP và tỷ lệ áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) đạt trên 90%, sẵn sàng liên thông toàn diện vào hệ thống dữ liệu quốc gia.

Hạ tầng niềm tin số thúc đẩy xuất khẩu bền vững

Sự ra đời của Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 chính là bệ đỡ pháp lý mạnh mẽ cho công cuộc số hóa chất lượng hàng hóa. Khi toàn bộ chuỗi giá trị từ giống, quy trình chăm sóc đến bàn ăn được công khai và bảo chứng bằng Blockchain, sản phẩm Việt Nam sẽ dễ dàng vượt qua các hàng rào kỹ thuật khắt khe của quốc tế (như quy định chống phá rừng EUDR) để tự tin vươn lên phân khúc giá trị cao.