Theo lãnh đạo NEAC, chữ ký số không chỉ là công cụ ký văn bản mà là hạ tầng tạo lập niềm tin trong môi trường số. Cần nhìn chữ ký số rộng hơn một công cụ kỹ thuật, cần chuyển từ “phát triển chữ ký số” sang “phát triển hệ sinh thái dịch vụ tin cậy”.

Tại hội thảo “Phát triển chữ ký số và dịch vụ tin cậy khu vực Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long” do Sở KH&CN TP. Cần Thơ phối hợp với Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC), Bộ KH&CN tổ chức ngày 26/8/2026, các đại biểu đã đề xuất các giải pháp thiết thực, hướng tới mục tiêu đưa chữ ký số (CKS) trở thành công cụ phổ biến trong mọi hoạt động của người dân, doanh nghiệp (DN) và cơ quan nhà nước trên địa bàn.

Tạo lập niềm tin trên môi trường số

Ông Nguyễn Hữu Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở KH&CN TP. Cần Thơ cho biết, trong tiến trình chuyển đổi số (CĐS), vấn đề không chỉ là đưa các hoạt động lên môi trường số mà quan trọng hơn là phải tạo lập niềm tin trên môi trường số. CKS và dịch vụ tin cậy chính là một trong những nền tảng quan trọng để xác thực chủ thể giao dịch, bảo đảm tính toàn vẹn của thông tin và giá trị pháp lý của giao dịch điện tử (GDĐT).

Đặc biệt, Luật GDĐT năm 2023 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo hành lang pháp lý quan trọng để mở rộng GDĐT trong các hoạt động kinh tế - xã hội. Đây là điều kiện để chúng ta chuyển mạnh từ số hóa hồ sơ sang thực hiện quy trình và giao dịch hoàn chỉnh trên môi trường số.

Thực hiện Luật GDĐT và các chủ trương của Chính phủ, Bộ KH&CN, thời gian qua, TP. Cần Thơ đã tích cực triển khai CKS trên cả hai phương diện: CKS chuyên dùng công vụ trong cơ quan nhà nước và CKS công cộng phục vụ người dân, DN.

Đến nay, Thành phố đã triển khai 15.272 chứng thư số chuyên dùng công vụ, bảo đảm 100% lãnh đạo, công chức thuộc đối tượng được trang bị CKS phục vụ xử lý công việc; việc ký số, xử lý văn bản và hồ sơ công việc trên môi trường điện tử ngày càng đi vào nền nếp.

Đối với CKS công cộng, thời gian qua, Sở KH&CN TP. Cần Thơ đã phối hợp với các DN cung cấp dịch vụ triển khai nhiều chương trình hướng dẫn đăng ký, cấp CKS từ xa cho người dân, DN; tuyên truyền, phổ cập CKS trên thiết bị di động; mở rộng triển khai trong cán bộ, công chức, viên chức, các trường đại học, cao đẳng và nhiều nhóm đối tượng khác.

Đến nay, trên địa bàn Thành phố có khoảng 616.489 chứng thư số công cộng, tương đương khoảng 25% dân số từ 15 tuổi trở lên, tập trung trong một số lĩnh vực như giáo dục, y tế và DN. Đây là những kết quả bước đầu trong quá trình phổ cập CKS trên địa bàn Thành phố.

Nhấn mạnh những lợi ích mà CKS mang lại, ông Phạm Quốc Hoàn, Phó Giám đốc NEAC cho rằng, CKS không chỉ là công cụ ký văn bản mà là hạ tầng tạo lập niềm tin trong môi trường số. Khi các hoạt động kinh tế - xã hội chuyển từ môi trường thực sang môi trường số, chúng ta phải giải quyết một câu hỏi căn bản: Làm thế nào để các bên có thể tin tưởng nhau khi không gặp trực tiếp? Trong môi trường truyền thống, chúng ta có giấy tờ, chữ ký, con dấu và gặp mặt trực tiếp.

Trong môi trường số, ông Phạm Quốc Hoàn cho biết chúng ta cần những phương thức tương ứng để xác định danh tính, xác thực chủ thể, bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu và tạo bằng chứng cho giao dịch. Vì vậy, cần nhìn CKS rộng hơn một công cụ kỹ thuật.

CKS và các dịch vụ tin cậy chính là một phần của hạ tầng niềm tin số. Bên cạnh đó, cần chuyển từ “phát triển chữ ký số” sang “phát triển hệ sinh thái dịch vụ tin cậy”.

Nếu trước đây chúng ta tập trung vào chứng thư số và CKS, thì giai đoạn tới cần tiếp cận rộng hơn theo hướng hệ sinh thái dịch vụ tin cậy. Trong đó, CKS là một thành phần quan trọng, bên cạnh các dịch vụ như xác thực điện tử, dấu thời gian, chứng thư CKS, dấu điện tử và các dịch vụ tin cậy khác.

"Mục tiêu cuối cùng không phải là có bao nhiêu chứng thư số được cấp, mà phải là: Có bao nhiêu giao dịch được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử? Bao nhiêu quy trình giấy được thay thế bằng quy trình số? DN tiết kiệm được bao nhiêu thời gian và chi phí? Đó mới là thước đo thực chất của CĐS", theo Phó Giám đốc NEAC.

Các điểm nghẽn và giải pháp cần tháo gỡ

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ, tuy nhiên, qua thực tiễn triển khai ông Nguyễn Hữu Thanh Bình cho rằng vẫn còn một số hạn chế, điểm nghẽn cần tập trung tháo gỡ.

Trước hết, thói quen sử dụng hồ sơ giấy và ký trực tiếp vẫn còn khá phổ biến; một bộ phận người dân còn e ngại về an toàn và giá trị pháp lý của giao dịch điện tử; phạm vi sử dụng CKS chưa đồng đều, chủ yếu tập trung trong thuế, bảo hiểm xã hội, ngân hàng, giáo dục trong khi việc ứng dụng thương mại điện tử, hợp đồng điện tử và các giao dịch dân sự còn hạn chế.

Đặc biệt, số lượng chứng thư số được cấp tăng nhưng mức độ sử dụng thực tế chưa tương xứng. Có trường hợp được cấp CKS nhưng chưa hoặc ít phát sinh giao dịch; kỹ năng số của một bộ phận người dân còn hạn chế; việc kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ theo dõi, đánh giá hiệu quả sử dụng CKS cũng cần tiếp tục hoàn thiện.

Phó Giám đốc Sở KH&CN TP. Cần Thơ Nguyễn Hữu Thanh Bình chia sẻ, với trách nhiệm là cơ quan tham mưu về CĐS của Thành phố, trong thời gian tới, Sở KH&CN TP. Cần Thơ sẽ tập trung một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm gồm:

Thứ nhất, tiếp tục tham mưu UBND Thành phố triển khai hiệu quả Luật GDĐT và các quy định về CKS, dịch vụ tin cậy; đồng thời rà soát các quy trình nghiệp vụ để thúc đẩy thực hiện toàn trình trên môi trường điện tử, hạn chế tình trạng đã ký số nhưng vẫn phải in và lưu hồ sơ giấy.

Thứ hai, phối hợp với NEAC và các tổ chức cung cấp dịch vụ mở rộng ứng dụng CKS vào những lĩnh vực gắn trực tiếp với người dân và DN như dịch vụ công, giáo dục, y tế, hợp đồng điện tử, thương mại điện tử và các giao dịch dân sự, qua đó tạo nhu cầu sử dụng thực tế và thường xuyên.

Thứ ba, đổi mới cách thức phổ cập CKS. Không chỉ dừng ở việc hướng dẫn cài đặt, cấp chứng thư số mà phải giúp người dân thực hiện thành công ít nhất một giao dịch cụ thể. Sở sẽ tiếp tục phát huy vai trò của Tổ Công nghệ số cộng đồng và các lực lượng tại cơ sở để hỗ trợ trực tiếp cho người dân.

Thứ tư, phối hợp các đơn vị cung cấp dịch vụ từng bước nâng cao khả năng theo dõi, thống kê, đánh giá mức độ sử dụng CKS; từ đó có cơ sở xác định đúng nhóm đối tượng, lĩnh vực cần hỗ trợ và đánh giá hiệu quả thực chất thay vì chỉ dựa trên số lượng chứng thư đã cấp.

Đồng thời, Sở sẽ tăng cường tuyên truyền về an toàn, bảo mật và giá trị pháp lý của GDĐT, góp phần tạo niềm tin để người dân, DN mạnh dạn chuyển từ giao dịch truyền thống sang giao dịch số.

Phó Giám đốc NEAC Phạm Quốc Hoàn cam kết sẽ tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện khung pháp lý; tổ chức các hội nghị tuyên truyền; hỗ trợ chuyên môn, kỹ thuật và kết nối với các tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực CKS công cộng thúc đẩy phát triển CKS và dịch vụ tin cậy, góp phần đưa các giải pháp GDĐT đến gần hơn với người dân, DN trên địa bàn TP. Cần Thơ nói riêng và lan tỏa ra khu vực Đồng bằng sông Cửu Long nói chung./.