TP HCM-Bộ Khoa học và Công nghệ đang hoàn thiện Đề án Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia, hướng tới sớm đưa vào hoạt động.

Thông tin nêu trong tọa đàm Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia - Vấn đề và giải pháp đối với quỹ đầu tư mạo hiểm sử dụng ngân sách nhà nước tổ chức ngày 15/6 tại TP HCM, do Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân chủ trì. Bộ Khoa học và Công nghệ tham vấn ý kiến từ các chuyên gia, nhà đầu tư, doanh nghiệp và các bên liên quan để hoàn thiện Đề án Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia, báo cáo Thủ tướng và đề xuất các cơ chế, chính sách phù hợp.

Dự kiến Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia sẽ vận hành theo nguyên tắc phù hợp với đặc thù đầu tư mạo hiểm, trong đó hiệu quả được đánh giá trên toàn bộ chu kỳ đầu tư dài hạn thay vì từng thương vụ riêng lẻ. Cơ chế quản lý cũng được thiết kế theo hướng chấp nhận mức độ rủi ro phù hợp với thông lệ quốc tế, đồng thời áp dụng cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với người quản lý, điều hành khi đã thực hiện đầy đủ quy trình theo quy định của pháp luật.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng nghiên cứu các giải pháp hỗ trợ sự phát triển của hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm, trong đó có việc hình thành một sàn giao dịch chứng khoán chuyên biệt dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo nhằm tạo kênh thoái vốn minh bạch cho nhà đầu tư.

Bà Nguyễn Minh Phương, đại diện quỹ Quest Ventures, đề cập về cơ chế Nhà nước tham gia đầu tư mạo hiểm và chia sẻ rủi ro với khu vực tư nhân, thông qua hai mô hình tiêu biểu là Singapore và Kazakhstan. Kinh nghiệm từ hai mô hình này cho thấy: giai đoạn đầu chỉ nên phân bổ vốn nhà nước cho một số quỹ tư nhân đã được chứng minh năng lực, sau đó đánh giá và sàng lọc trước khi mở rộng, không triển khai ồ ạt ngay từ đầu. Song song với đó, khung pháp lý, chính sách thuế và năng lực quản lý quỹ cần được hoàn thiện cùng lúc, thiếu một trong ba, vốn vào mà không ra được. Mô hình quỹ đầu tư vào các quỹ hoặc đồng đầu tư cùng tư nhân được nhiều bên ủng hộ là hướng đi phù hợp nhất cho giai đoạn khởi động.

Ông Phạm Hồng Quất, Viện trưởng Đổi mới sáng tạo Quốc gia - Bộ Khoa học và Công nghệ, dẫn Nghị quyết 57 và Nghị định 264/2025 cho thấy cơ sở pháp lý để hình thành quỹ. Mục tiêu của Quỹ không phải tối đa hóa lợi nhuận mà là kích hoạt thị trường đầu tư mạo hiểm và thu hút thêm vốn tư nhân.

Tuy nhiên, cơ chế pháp lý mới chỉ là điều kiện cần. Các quỹ đầu tư quốc tế tham dự tọa đàm cho rằng quỹ vẫn sẽ thất bại nếu Nhà nước trực tiếp lựa chọn doanh nghiệp để rót vốn. Thay vào đó, Nhà nước nên đóng vai trò vốn mồi, chuyển vốn vào các quỹ tư nhân có năng lực để họ ra quyết định đầu tư, cùng gánh rủi ro và thu hút thêm vốn từ khu vực tư nhân.

Ghi nhận các ý kiến, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết những trăn trở của cộng đồng đổi mới sáng tạo, đặc biệt là từ những người trẻ, nhằm tạo động lực thực tế để quyết tâm xây dựng một cơ chế đột phá cho Quỹ mạo hiểm trong tương lai.

Bộ trưởng khẳng định sẽ tổng hợp toàn bộ đề xuất từ tọa đàm, xây dựng cơ chế đặc thù và trình Chính phủ trong thời gian sớm nhất. Mô hình tổ chức của Quỹ, công ty một thành viên, hai thành viên hay cổ phần, vẫn đang được cân nhắc để bảo đảm vận hành hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Trước đó Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP HCM ra mắt vào tháng 4/2026, với quy mô 500 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách và tư nhân. Cùng thời điểm, Hanoi Venture Capital Fund (HVCF) cũng được thành lập với vốn điều lệ ban đầu 230 tỷ đồng, góp phần mở rộng các kênh huy động vốn cho doanh nghiệp công nghệ và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.