Theo Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương, chuyển đổi số chỉ thành công khi công nghệ tạo ra những giá trị thiết thực, giúp người dân nhìn thấy lợi ích cụ thể và chủ động tiếp cận, ứng dụng các giải pháp số.

Thực hiện Kế hoạch bồi dưỡng, tập huấn về chuyển đổi số (CĐS) nnăm 2026, ngày 28/7, tại TP. HCM, Bộ KH&CN đã tổ chức Hội nghị tập huấn về CĐS khu vực miền Nam.

Các nội dung tập huấn liên quan đến Chiến lược quốc gia về CĐS tại địa phương, triển khai các nền tảng số dùng chung quốc gia, mô hình, phần mềm CĐS cấp xã và các giải pháp hỗ trợ triển khai khác, đã được Cục CĐS quốc gia, Bộ KH&CN hướng dẫn, giải đáp chi tiết và cụ thể.

Đây là cơ sở quan trọng, nhằm hỗ trợ các địa phương, đặc biệt là chính quyền cấp xã, tổ chức triển khai hiệu quả công tác CĐS, bảo đảm thống nhất, đồng bộ và phù hợp với định hướng của Trung ương.

Tham dự Hội nghị có Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng KH&CN Bùi Hoàng Phương; đại diện lãnh đạo các vụ, cục, đơn vị trực thuộc Bộ KH&CN; Sở KH&CN các tỉnh, thành phố khu vực miền Nam và cán bộ phụ trách công tác CĐS.

Hội nghị cũng có sự tham gia của đại diện Văn phòng UBND cấp tỉnh, Văn phòng Tỉnh ủy, Thành ủy; Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh; cùng cán bộ phụ trách CĐS của UBND cấp xã tại các địa phương khu vực miền Nam.

Đưa chuyển đổi số cấp xã vào thực tiễn

Ông Trần Duy Ninh, Cục trưởng Cục CĐS quốc gia (Bộ KH&CN), cho biết năm 2026 là dấu mốc quan trọng khi Luật CĐS chính thức có hiệu lực và mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, đặt ra yêu cầu mới trong quản lý, điều hành và phục vụ người dân.

Theo ông Trần Duy Ninh, sau giai đoạn tập trung xây dựng hạ tầng, cơ sở dữ liệu (CSDL) và hệ thống thông tin, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là khai thác hiệu quả các nền tảng đã có. Mục tiêu của CĐS không phải là có thêm nhiều phần mềm, mà là giúp người dân thực hiện thủ tục nhanh hơn, minh bạch, thuận tiện hơn và giúp doanh nghiệp (DN) được giải quyết công việc nhanh chóng, chính xác.

Để thực hiện mục tiêu này, Bộ KH&CN tập trung xây dựng thể chế, tiêu chuẩn, nền tảng số dùng chung và đồng hành cùng địa phương triển khai, bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu, tránh đầu tư trùng lặp. Đồng thời, Bộ thúc đẩy mô hình CĐS cấp xã, nhằm giúp các địa phương triển khai thống nhất, đồng bộ và hiệu quả hơn.

Ông Trần Duy Ninh nhấn mạnh, trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã là cấp gần dân nhất, trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân và DN. Vì vậy, hiệu quả CĐS sẽ được người dân cảm nhận rõ nhất từ chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã.

Ông Đặng Tùng Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Công nghệ Chính phủ số, Cục CĐS quốc gia, cho biết thêm, mô hình CĐS cấp xã được xây dựng, nhằm triển khai thống nhất sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời bảo đảm phù hợp với điều kiện từng địa phương.

Theo ông Tùng Anh, nếu mỗi nơi tự đầu tư, triển khai theo cách riêng sẽ dẫn đến trùng lặp hệ thống, khó liên thông dữ liệu và lãng phí nguồn lực. Vì vậy, mô hình CĐS cấp xã không phải là chương trình đầu tư thêm công nghệ, mà là cách tổ chức triển khai thống nhất dựa trên Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, trong đó phân định rõ trách nhiệm giữa Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã.

Cách tiếp cận cốt lõi là: “Dùng chung - Vận hành tập trung - Khai thác tại cơ sở”. Trong đó, Trung ương xây dựng nền tảng số dùng chung, CSDL quốc gia, tiêu chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật. Cấp tỉnh tổ chức hạ tầng, nền tảng, dữ liệu dùng chung, vận hành tập trung và hỗ trợ các xã khai thác. Cấp xã không đầu tư hệ thống riêng, mà tập trung sử dụng nền tảng dùng chung, cập nhật dữ liệu địa phương, số hóa hồ sơ, giải quyết thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ số cho người dân, DN.

Mô hình triển khai dựa trên 5 nguyên tắc: ưu tiên dùng chung; quản trị dữ liệu thống nhất; bảo đảm an toàn từ thiết kế; linh hoạt theo đặc điểm địa bàn; hướng tới bao trùm số, không để ai bị bỏ lại phía sau.

“CĐS cấp xã không nằm ở việc xây dựng thêm nhiều hệ thống, mà ở việc tổ chức triển khai đúng vai trò của từng cấp, khai thác hiệu quả hạ tầng và dữ liệu dùng chung để phục vụ người dân tốt hơn”, ông Tùng Anh nói đây là thông điệp quan trọng nhất.

Không áp đặt giải pháp, tạo điều kiện để địa phương lựa chọn phù hợp

Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho biết, Bộ KH&CN đã khảo sát hơn 1.400 nền tảng, giải pháp số do DN Việt Nam phát triển đang được triển khai tại các bộ, ngành, địa phương. Thời gian tới, Cục CĐS Quốc gia sẽ gửi danh sách này đến các địa phương để tham khảo, lựa chọn giải pháp phù hợp cho phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số.

Thứ trưởng nhấn mạnh, mục tiêu không phải yêu cầu địa phương sử dụng một giải pháp cụ thể, mà tạo điều kiện để lãnh đạo, cán bộ, tổ công nghệ số cộng đồng và người dân dễ dàng tra cứu, lựa chọn theo nhu cầu thực tế.

Theo Thứ trưởng, CĐS chỉ thực sự thành công khi người dân nhìn thấy lợi ích thiết thực, như ứng dụng UAV trong vận chuyển hàng hóa, AI phát hiện sâu bệnh trong nông nghiệp và nhiều giải pháp số khác. Khi công nghệ tạo ra giá trị rõ ràng, người dân sẽ chủ động tiếp cận và ứng dụng.

Thứ trưởng cho biết, CĐS hiện nay không còn là nhiệm vụ riêng của Bộ KH&CN hay các Sở KH&CN, mà là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị, các bộ, ngành và địa phương. Vai trò trong giai đoạn hiện nay đã thay đổi so với thời kỳ đầu triển khai.

Ông đánh giá các bộ, ngành, địa phương đang tích cực triển khai nền tảng và CSDL dùng chung. Tuy nhiên, quá trình vận hành trên quy mô toàn quốc khó tránh khỏi lỗi kỹ thuật, nhất là trong bối cảnh bộ máy hành chính được sắp xếp, tinh gọn khiến nhiều hệ thống phải điều chỉnh. Ngay cả Cổng Dịch vụ công quốc gia sau 7 năm hoạt động vẫn phát sinh lỗi, hay các phần mềm phổ biến trên thế giới cũng có thể trục trặc trong quá trình sử dụng.

Vì vậy, Thứ trưởng đề nghị các bộ ngành, địa phương nhìn nhận khách quan, chia sẻ khó khăn và phối hợp tháo gỡ. Bộ KH&CN cũng cam kết tiếp tục đồng hành, hỗ trợ địa phương trong quá trình triển khai./.